Chương 1: Cỏ Lau
# Chương 1: Cỏ Lau
Buổi chiều, Thương ngồi bên bờ suối.
Tay cô vo gạo trong rổ tre, nước lạnh chảy qua kẽ tay, mát lạnh. Tiếng nước chảy róc rách, tiếng chim gọi nhau trên bờ, tiếng gió thổi qua những bụi cỏ lau bên kia suối. Cô nghe tất cả, từng âm thanh, từng lớp, từng hướng, như người ta nhìn một bức tranh.
Bà ngoại ngồi đan rổ bên hiên nhà, cách suối chừng mươi bước. Tiếng tre kẽo kẹt dưới tay bà, tiếng lưỡi dao vót nan đều đều. Thương nghe tiếng thở của bà, chậm và nặng, như tiếng võng kêu mỗi chiều.
"Bà ơi."
"Gì?"
"Chiều nay gió lạ."
Bà ngoại ngừng tay. Im lặng.
"Mày nghe thấy gì à?"
Thương không trả lời. Cô vo gạo tiếp, nước suối lạnh buốt. Dưới dòng nước, ngón tay cô nhặt một hạt sạn, bỏ ra ngoài.
Cô không thể giải thích được. Cũng như không thể giải thích làm sao cô biết một hạt sạn trôi qua kẽ tay giữa dòng nước đục. Cô chỉ biết. Như người mù nào cũng biết những thứ người sáng không biết.
Từ hồi còn nhỏ, Thương đã nghe thấy những giọng nói trong gió. Lúc đầu là thì thầm. Sau là những câu rõ ràng. Có giọng đàn bà, giọng đàn ông, giọng trẻ con. Họ nói với cô, hỏi cô, khóc lóc với cô.
Bà ngoại bảo đó là hồn người chết chưa siêu thoát. Họ mắc kẹt ở giữa, giữa cõi âm và cõi dương, và cô là người duy nhất trong làng có thể nghe thấy họ.
"Đừng trả lời họ," bà dặn. "Trả lời một lần, họ sẽ gọi mày mãi."
Nhưng Thương đã trả lời vài lần. Những lúc giọng họ quen quá, như tiếng của người vừa mới mất trong làng. Cô không thể im lặng.
Sau mỗi lần trả lời, cô quên một thứ gì đó.
Lần đầu, cô quên bài hát bà dạy hồi lên năm.
Lần thứ hai, cô quên con đường từ nhà ra suối — dù đã đi nghìn lần.
Lần thứ ba, cô quên mất một ký ức: hồi sáu tuổi, cô từng chạy chân đất trên bờ ruộng, vấp ngã, đầu gối chảy máu, mẹ cô bế cô lên thổi nhẹ vào vết thương.
Cô còn nhớ cảm giác mẹ thổi vào đầu gối, nhưng không nhớ khuôn mặt mẹ.
Mẹ mất khi cô lên bảy. Dịch bệnh. Nằm một tuần rồi đi. Thương nhớ mẹ qua bàn tay. Bàn tay mẹ thô ráp, ấm, có mùi củi lửa. Mặt mẹ thế nào, cô không còn nhớ nữa.
Những thứ cô quên, không bao giờ nhớ lại được. Như thể một bàn tay xóa sạch một phần trong đầu cô, và chỗ đó trống rỗng.
Chiều hôm ấy, khi Thương mang rổ gạo lên bờ, gió từ cánh đồng cỏ lau thổi mạnh. Hàng ngàn cây cỏ lau nghiêng mình, xào xạc. Tiếng của chúng như một bản hợp xướng thì thầm.
Và trong bản hợp xướng ấy, Thương nghe thấy một giọng mới.
Giọng đàn ông. Trẻ. Lạ.
Không phải hồn. Hồn người chết nói chuyện với cô như tiếng vọng từ đáy giếng — xa, rỗng, lạnh. Giọng này gần hơn. Ấm hơn.
Nó là một người sắp chết.
Người sắp chết không biết mình sắp chết. Nhưng Thương biết. Cô nghe thấy họ trong gió — giọng họ vẫn tươi, vẫn đầy hơi sống, nhưng phía cuối mỗi câu nói có một vệt mờ, một khoảng lặng nhỏ, một dấu hiệu mà người thường không thể nghe thấy.
Thương đặt rổ gạo xuống. Cô nín thở, lắng nghe.
Cỏ lau xào xạc.
Giọng trẻ đó vang lên rõ hơn.
"...chiều mai tao đi rồi. Mày có về tiễn tao không?"
Thương run lên. Giọng quen. Quen lắm.
"Thương!"
Tiếng bà ngoại từ phía nhà.
Thương giật mình, rổ gạo suýt rơi. Cô vơ vội rổ, chạy lên bờ. Chân cô lạch bạch trên bùn, nước bắn lên ống quần.
Sáng hôm sau có chợ phiên. Thương theo bà ngoại ra chợ.
Chợ họp ngay đầu làng, dọc theo bờ sông. Mùi cá khô, mùi rau thơm, mùi người chen chúc. Tiếng người mua kẻ bán, tiếng gà kêu, tiếng trẻ khóc. Thương nghe tất cả, bám vào tay bà ngoại, bước từng bước qua đám đông.
"Có tin chiến tranh mới," bà ngoại nói nhỏ. "Tây Sơn... quân Nguyễn..."
Thương không hỏi. Cô nghe.
"Nghe nói thằng Hiếu đi lính."
Thương đứng khựng lại.
"Hiếu nào ạ?"
"Thằng Hiếu nhà bà Hợi ấy. Lính Tây Sơn. Nó đi đội quân của Nguyễn Huệ."
Thương không nghe rõ những gì bà ngoại nói tiếp nữa. Tai cô ù đi. Cô đứng trong đám đông chợ phiên, giữa những tiếng ồn ào, giữa mùi cá khô và rau thơm, và tay cô lạnh toát.
Hiếu là người yêu cô.
Họ biết nhau từ nhỏ. Cha mẹ hai bên đã hứa hôn từ khi họ còn trong bụng mẹ. Hiếu làm thợ rèn. Tay anh chai sần, ấm, có mùi sắt và mùi than.
Thương nhớ khuôn mặt Hiếu qua bàn tay mình.
Cô đã sờ mặt anh hàng trăm lần. Trán anh rộng, mũi cao, xương gò má nhô lên. Môi anh khô, hay nứt nẻ. Cằm anh có một cái sẹo nhỏ — hồi nhỏ té cầu ao.
Cô biết mặt anh bằng tay. Cô thuộc từng đường nét.
Nhưng khuôn mặt ấy — cô sợ mình không nhớ nổi nếu phải nghe thêm nhiều hồn trong gió nữa.
"Thương đây rồi."
Giọng Hiếu. Ngay trước mặt.
Thương đưa tay ra. Chạm phải ngực anh — vải áo dày, mồ hôi. Anh nắm tay cô, bàn tay ấm, chai sạn.
"Em," Thương nói. "Chiều qua... em nghe..."
"Nghe gì?"
Thương định nói — em nghe thấy giọng anh trong gió. Nhưng cô không dám. Sợ anh sợ. Sợ chính mình.
"Em nghe... gió thổi mạnh."
Hiếu cười. Hơi thở anh phả vào mặt cô, ấm, có mùi thuốc lào.
"Anh đi mai rồi. Ra Phú Xuân."
Thương gật đầu. Cô không khóc. Mùa mất mùa được gì.
"Em chờ anh nhé."
"Ừ," Thương nói. "Em chờ."
Nhưng cô biết anh sẽ không về.
Cô biết vì cô đã nghe thấy giọng anh trong gió chiều qua. Cô biết vì cô nghe thấy hồn anh vọng lên từ những bụi cỏ lau, trước cả khi anh chết.
Đêm hôm ấy, Thương không ngủ được.
Cô nằm trên chõng tre, nghe tiếng dế kêu ngoài vườn, tiếng chó sủa xa xa, tiếng bà ngoại thở đều bên cạnh. Một lúc sau, cô ngồi dậy, lần tìm đôi dép, ra khỏi nhà.
Trăng sáng. Thương dù mù cũng biết trăng sáng vì mặt cô ấm. Cô bước ra bờ suối, nơi những bụi cỏ lau mọc thành từng đám cao quá đầu người.
Gió đêm thổi mạnh hơn ban chiều.
Cỏ lau xào xạc, xào xạc, như cả cánh đồng đang thì thầm.
Thương ngồi sụp xuống bờ suối, tay bám vào bờ cỏ. Cô thở gấp. Cô sợ. Nhưng cô không thể không lắng nghe.
Và cô nghe thấy.
Giọng Hiếu. Nhưng khác hơn chiều qua. Âm vực thấp hơn, chậm hơn, và phía cuối mỗi từ có cái vệt mờ lạnh — cái dấu hiệu của người sắp chết.
"Thương..."
Cô mím chặt môi.
"Thương... tao ở đây..."
Cô không mở miệng. Bà ngoại dặn — đừng trả lời. Đừng bao giờ trả lời.
Nhưng cô yêu anh.
"Anh ở đâu?" cô thì thầm.
Gió ngừng.
Cỏ lau lặng im.
Và rồi giọng Hiếu — hay thứ gì đó mang giọng Hiếu — trả lời cô rõ ràng, chậm rãi, từng chữ:
"Ở... ngay... sau lưng... em."
Thương quay phắt lại.
Không có ai.
Nhưng cô nghe thấy tiếng thở. Một hơi thở ngắn, yếu ớt, nhưng còn hơi ấm. Nó ở bên trái cô, cách một cánh tay.
"Em đừng sợ," giọng nói tiếp. "Anh chỉ muốn gặp em thôi. Trước khi..."
Thương nuốt nước bọt. Cổ họng cô khô khốc.
"Trước khi gì?"
Im lặng.
"Trước khi anh... không còn nhớ em nữa."
Thương nhắm mắt — một hành động vô nghĩa với người mù, nhưng cô vẫn làm.
Cô từ từ đưa tay về phía tiếng thở.
Đầu ngón tay cô chạm phải một khuôn mặt.
Lạnh. Quá lạnh. Mặt Hiếu, nhưng cứng đờ, như da người chết. Cô rụt tay lại, nhưng nó níu tay cô. Một bàn tay chai sạn, ấm, vẫn là bàn tay của người thợ rèn.
"Anh còn sống mà," Thương nói. "Chưa... chưa chết."
"Chưa," giọng nói vọng lên từ cái miệng lạnh băng. "Nhưng chiều mai... quân Nguyễn đánh úp đồn. Trung đội anh canh phía nam."
Thương mở mắt. Cô không thấy gì. Nhưng cô cảm nhận được gương mặt trước mặt mình đang dần biến mất.
Không phải tan biến. Mà đông cứng lại.
"Mai anh lên đường rồi," giọng nói, lần này nhỏ hơn, xa hơn. "Anh chỉ muốn nói... anh thương em."
Cô muốn trả lời, nhưng không thể nói. Nước mắt cô rơi, nóng trên má, rơi xuống bàn tay đang chạm vào khuôn mặt lạnh.
"Anh thương em," giọng nói lần thứ ba. Lần này, giọng đã yếu, như gió sắp tắt.
Rồi im lặng.
Cô sờ tới, sờ lui, nhưng trước mặt cô không còn gì. Không có mặt, không có hơi thở, không có hơi ấm. Chỉ có gió lạnh và cỏ lau xào xạc.
Thương ngồi bệt xuống bờ suối.
Cô cố nhớ.
Cô nhớ mình tên Thương. Cô nhớ bà ngoại. Cô nhớ con đường từ nhà ra suối.
Cô cố nhớ mặt Hiếu — nhưng tay cô giờ lạnh quá, không còn nhớ cảm giác sờ vào gương mặt ấy nữa.
Cô cố nhớ tên mình.
Thương... Thương...
Một giây, cô quên.
Chỉ một giây thôi. Một khoảng trống trong đầu, nơi tên cô từng ở.
Rồi nó trở lại. Cô nhớ ra. Nhưng cô biết — đây là lần đầu tiên cô quên tên mình, và sẽ không phải lần cuối.
Nước mắt cô vẫn rơi.
Cô đưa tay sờ mặt mình. Nóng. Ướt.
Cô nghĩ mình đang khóc.
Nhưng cô không chắc.
Cô ngồi đó rất lâu, bên bờ suối, giữa đêm khuya, giữa những cây cỏ lau nghiêng ngả trong gió. Và cô nghe thấy — trong tiếng gió, trong tiếng nước chảy, trong tiếng cỏ lau xào xạc — hàng trăm, hàng nghìn giọng nói khác đang vọng về.
Toàn bộ hồn của chiến tranh.
Toàn bộ hồn của đồng đất này.
Và cô là người duy nhất nghe thấy họ.
Cô đưa tay lau mặt. Nước mắt vẫn chảy.
Ngày mai Hiếu lên đường.
Ngày kia anh sẽ chết.
Cô biết điều đó. Và cô biết mình sẽ lại lắng nghe.
Bởi vì cô là Thương — cô gái mù nghe thấy hồn người chết qua gió và nước. Đó là tên cô. Đó là số phận cô.
Ít nhất, hôm nay cô còn nhớ tên mình.
--- *Hết chương 1*
Bạn thấy chương này thế nào?